Voor leerkrachten
Het zonnestelsel in de klas
Een live kaart van waar de planeten werkelijk staan, nauwkeurig tot op een boogminuut, gratis te gebruiken en gratis in te bouwen. Geen account, geen reclame in de simulatie zelf, en niets te installeren.
Wat het is
De meeste planetariums voor in de klas zijn animaties op een timer: de planeten draaien rond op de snelheid die de maker mooi vond. Dit is berekend. Elke positie komt uit VSOP87 en een op ELP gebaseerde maantheorie — dezelfde modellen waarop professionele efemeriden draaien — dus wat de klas op het bord ziet, is waar die hemellichamen op dat moment echt staan, tot op ongeveer een boogminuut.
Dat is belangrijker dan het klinkt. Een leerling die ’s avonds gaat kijken en Jupiter precies aantreft waar het scherm hem voorspelde, heeft iets geleerd wat een animatie nooit kan overbrengen.
Zes dingen die je ermee kunt uitleggen
Elk hiervan kost een paar minuten aan het bord en vraagt niets anders dan de simulatie. De leeftijden zijn een richtlijn, geen regel.
Waarom Mars achteruit lijkt te lopen
14–18 jaar
Retrograde beweging is het moeilijkste idee uit de schoolsterrenkunde en hier het makkelijkst te tonen. Zet de snelheid op één week per seconde en kijk hoe de Aarde Mars aan de binnenkant inhaalt. Zodra je beide banen tegelijk ziet, is het geen raadsel meer — en het is precies de waarneming waar de sterrenkunde tweeduizend jaar over heeft gedaan.
Hoe lang een jaar elders duurt
8–12 jaar
Volg één planeet gedurende precies één omloop van de Aarde. Mercurius legt er vier af; Neptunus is nauwelijks van zijn plaats. Laat de klas eerst zelf uitrekenen hoe oud ze op Mars zouden zijn voordat je het getal geeft.
Waarom de planeten nooit op één lijn staan
10–14 jaar
Spoel een paar eeuwen vooruit en laat de klas wachten op een uitlijning. Die komt niet. Elke krantenkop over een "planetenparade" die ze ooit nog zullen lezen, valt zo in anderhalve minuut uit elkaar.
Hoe leeg de ruimte werkelijk is
10–16 jaar
De simulatie tekent de afstanden standaard samengedrukt, want anders zijn de binnenplaneten samen één pixel. Zet hem op de ware schaal en het hele binnenste zonnestelsel verdwijnt in het midden van het scherm. Die omschakeling, live gemaakt, laat de schaal beter voelen dan welk getal op een werkblad ook.
Waar de planeten stonden op je geboortedag
8–16 jaar
Spring naar elke datum tussen 3000 v.Chr. en 3000 n.Chr. Elke leerling krijgt zijn eigen hemel. Het is eerder een binnenkomer dan een les, en het werkt bij elke klas waar het ooit is geprobeerd.
Waarom de Maan schijngestalten heeft
8–14 jaar
Volg de Maan een maand lang rond de Aarde en zie de verlichte kant van je wegdraaien. Combineer het met de pagina over de maanfase van vandaag en laat de klas de echte hemel ertegen controleren.
Op je eigen site zetten
De simulatie kan op je schoolsite staan, op je vakpagina of binnen je leerplatform. Het is één regel HTML, er is geen account en geen registratie, en het kost niets.
Je kunt het formaat, het beginlichaam, het thema en de taal van de bediening instellen — de widget zelf spreekt Engels, Nederlands en Frans, dus een Nederlandstalige lespagina krijgt Nederlandstalige knoppen.
De rest van de site, voor je lesvoorbereiding
De simulatie is het hart, maar de pagina’s eromheen beantwoorden de vragen die daarna komen.
- Wat er vanavond te zien isVanuit 86 steden, in lokale tijd — zo weet een klas precies waarnaar en wanneer te kijken.
- De maanfase van vandaagDe fase van vanavond, de ouderdom van de Maan, en welke kraters deze week een telescoop waard zijn.
- PlaneetgegevensAfstand, snelheid, grootte en omlooptijd van elke planeet, berekend in plaats van overgeschreven.
- EclipsenElke zonsverduistering tot 2040, met een kaart van waar op aarde ze zichtbaar is.
- Mars-naderingenWaarom Marsmissies drie maanden vóór de kleinste afstand vertrekken — met de transferbaan getekend.
- Het ISS overvliegendWanneer het station over je gemeente komt, helder genoeg om te zien. Steevast de populairste bij een klas.
Nauwkeurigheid, en de grenzen ervan
De planeetposities komen uit VSOP87 en de Maan uit een op ELP gebaseerde reeks, beide getoetst aan NOVAS en JPL Horizons tot op een boogminuut. Tijden van eclipsen en schijngestalten kloppen tot op de minuut.
Het is niet geschikt voor navigatie of ruimtevaartoperaties, en het is geen astrologisch hulpmiddel. Vraagt een leerling of het "echt" is, dan is het eerlijke antwoord: het is hetzelfde soort model als een sterrenwacht gebruikt om waarnemingen te plannen, alleen minder nauwkeurig dan een sterrenwacht nodig heeft.
De praktische vragen
- Kost het iets, nu of later?
- Nee. Er is geen betaalde versie, geen proefperiode en geen account. De site draagt advertenties rondom; de ingebouwde widget draagt er geen.
- Moeten leerlingen inloggen of gegevens afgeven?
- Nee. Er is niets verplicht en er wordt niets verzameld vanuit de simulatie. De ingebouwde widget zet helemaal geen cookies.
- Draait het op onze apparatuur?
- Het draait in elke actuele browser, op een digibord, een laptop of een tablet. Voor de simulatie zelf is JavaScript nodig; elke andere pagina op de site werkt ook zonder.
- Mag ik schermafbeeldingen in werkbladen gebruiken?
- Ja — in lesmateriaal, vrij en zonder te vragen. Een bronvermelding wordt gewaardeerd maar is niet verplicht.
- Kan ik het offline gebruiken?
- Voorlopig niet. Er is verbinding nodig om te laden, maar niet om door te blijven draaien zodra het openstaat.
Mis je iets?
Wil je iets uitleggen en kan de tool dat net niet, laat het weten. Deze pagina bestaat omdat leerkrachten om dingen vroegen die de site nog niet had, en dat is een goede reden om ze te bouwen.